Қала ортасының микробиомасына антропогендік жүктеменің әсерін зерттеу негізінде Ташкент қаласының биотоптары микроорганизмдерінің репрезентативті дақылдарының топтамасын құру (ағылшын тілінде & аударма)

PDF файл (Жүктеу)

МҒТАР 34.27.23

№4-2025
https://doi.org/10.53939/1560-5655_2025_4_6

Зайнитдинова Л.И., Лазутин Н.А., Жураева Р.Н., Хегай Т.Б., Эргашев Р.Б.

Түйіндеме. Ташкент қаласында қар жамылғысына микробиологиялық тексеру жүргізілді. Ластану дәрежесі әртүрлі сынамалардың химиялық және микробиологиялық көрсеткіштері анықталды. Ластанған сынамалардың таза үлгілермен салыстырғанда микробтық тозаңдануы жоғары екендігі көрсетілген. Чирчик өзенінің арнасын, Ташкент қаласын және Ташкент облысын микробиологиялық зерттеу 6.0x10³ дейін, оның ішінде
1.0x10² бгкп дейін E. coli тобының бактерияларының бар екенін көрсетті. Ташкент қаласының жол бойындағы аумақтары мен рекреациялық аймақтарының топырақ үлгілеріне жүргізілген микробиологиялық зерттеу нәтижесінде олардың белсенділігі мен дамып келе жатқан урбаногенездегі дамуын анықтайтын анықталған микробиоценоздардың алуан түрлілігі анықталды. Микробиологиялық зерттеу қала топырақтарының, әсіресе көлік жүйелерінен қысқа қашықтықта орналасқан микробиоценоздарының сапалық құрамының өзгеруін анықтады. Ташкент қаласының жол бойындағы және рекреациялық аймақтарының неғұрлым таныстырмалы дақылдары айқындалып, сипатталды және
олардың физиологиялық-биохимиялық көрсеткіштері анықталды. Бұл микроорганизмдер морфологиялық және кейбір физиологиялық-биохимиялық белгілері бойынша түріне дейін анықталды және Maldi Tof талдауымен расталды. Ташкент қаласы мен Ташкент облысындағы әртүрлі экониш микроорганизмдерінің ең танымал түрлерінің жинағы құрылды, оның ішінде бактериялардың 23 штаммы, актиномицеттердің 2 штаммы және микроскопиялық саңырауқұлақтардың 3 штаммы бар. Олар белгілі бір өндірістік құндылыққа ие, сондықтан алынған микроорганизмдерді зерттеу және одан әрі пайдалану үшін құнды дереккөз бола алады.
Түйін сөздер: биоәртүрлілік, бактериялық қауымдастық, температура, қалалық өзен желісі, қалалық топырақ, қар жамылғысының микробиомы, антропогендік әсер

References
1 McKinney M.L. Urbanization, Biodiversity, and Conservation. // BioScience, Volume 52, Issue 10, 2002, Pages 883–890, https://doi.org/10.1641/0006-3568(2002)052[0883:UBAC] 2.0.CO;2
2 Gorovtsov A.V., Rajput V.D., Pulikova E., et al. Soil Microbial Communities in Urban Environment // Chapter In book: Advances in Environmental Research, Volume 76, Publisher: Nova Science USA, 2020.
3 Li X., Zheng H., Li M., Huang J., Sun J. Bacterial Community and Its Response to Environmental Factors in River Sediments from Downtown of Tianjin, China // Pol. J. Environ. Stud. Vol. 30, No. 5 (2021), 4059-4068 https://doi.org/10.15244/pjoes/129691
4 Zhang F., Zhang H., Yuan Y., Liu D., Zhu Ch., Zheng D., Li G., We Y. Different response of bacterial community to the changes of nutrients and pollutants in sediments from an urban river network // Frontiers of Environmental Science & Engineering, Volume 14, article number 28, (2020) https://doi.org/10.1007/s11783-019-1207-3
5 Aboh A., Diversity M.: Values and Roles in Ecosystems // Asian journal of biology,2020.
6 Netrusov A.I., Egorova M.A., Zaxarchuk L.M., Kolotilova N.N. Praktikum po mikrobiologii. // Uchebnoe posobie dlya studentov vy`sshix uchebny`x zavedenij. - M.: Akademiya, 2005. - 608 c.
7 Satton D., Fotergill A., Rinal`di M. Opredelitel` patogenny`x i uslovno patogenny`x gribov: perevod s anglijskogo. M.: Mir, 2001, 486 s.
8 Artamonova V.S. Osobennosti mikrobiologicheskix svojstv pochv urbanizirovanny`x territorij // Sibirskij e`kologicheskij zhurnal. – 2002. – T. 9. – №. 3. – S. 349-354.
9 Burdon F.J., Bai Y., Reyes M., Stamm Ch. Stream microbial communities and ecosystem functioning show complex responses to multiple stressors in wastewater // Global Change Biology,2020. https://doi.org/10.1111/gcb.15302
10 Monaco P., Baldoni A., Naclerio G., Bucci A. Impact of Plant-Microbe Interactions with a Focus on Poorly Investigated Urban Ecosystems-A Review // Microorganisms, 2024,12(7):1276 https://doi.org/10.3390/microorganisms12071276
11 Opredelitel` bakterij Berdzhi. Izdanie v 2 t. s il. Pod red. Xoult Dzh. Per. s angl. Zavarzin G.A., M.: «Mir», 1997, 799 s

Information about the authors
Zainitdinova Lyudmila Ibrakhimovna – Doctor of Biological Sciences, Professor, Institute of Microbiology, Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, Tashkent с., Uzbekistan, zajn-lyudmila@yandex.ru
Lazutin Nikolay Anatolyevich – Candidate of Biological Sciences, Institute of Microbiology, Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, Tashkent с., Uzbekistan, nickolaz@bk.ru
Zhurayeva Rohila Nazarovna – Candidate of Biological Sciences, Senior Researcher, Institute of Microbiology, Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, Tashkent с., Uzbekistan, roxila14@mail.ru
Khegay Tatyana Bronislavovna – employee, Institute of Microbiology, Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, Tashkent с., Uzbekistan, tt75@bk.ru
Ergashev Rustambek Bakhtiyor ugli – employee, Institute of Microbiology, Academy of Sciences of the Republic of Uzbekistan, Tashkent с., Uzbekistan, rustambek_5889@mail.ru

Авторлар туралы мәліметтер
Зайнитдинова Людмила Ибрахимовна – биология ғылымдарының докторы, профессор, Өзбекстан Республикасы Ғылым академиясының микробиология институты, Ташкент қ., Өзбекстан, zajnlyudmila@yandex.ru
Лазутин Николай Анатольевич – биология ғылымдарының кандидаты, Өзбекстан Республикасы Ғылым академиясының микробиология институты, Ташкент қ., Өзбекстан, nickolaz@bk.ru
Жураева Рохила Назаровна – биология ғылымдарының кандидаты, Өзбекстан Республикасы Ғылым академиясының микробиология институты, Ташкент қ., Өзбекстан, roxila-14@mail.ru
Хегай Татьяна Брониславовна – қызметкер, Өзбекстан Республикасы Ғылым академиясының микробиология институты, Ташкент қ., Өзбекстан, tt75@bk.ru
Эргашев Рустамбек Бахтиер угли – қызметкер, Өзбекстан Республикасы Ғылым академиясының микробиология институты, Ташкент қ., Өзбекстан, rustambek_5889@mail.ru

Сведения об авторах
Зайнитдинова Людмила Ибрахимовна – доктор биологических наук, профессор, Институт микробиологии АН РУз, г. Ташкент, Узбекистан, zajn-lyudmila@yandex.ru
Лазутин Николай Анатольевич – кандидат биологических наук, Институт микробиологии АН РУз, г. Ташкент, Узбекистан, nickolaz@bk.ru
Жураева Рохила Назаровна – кандидат биологических наук, старший научный сотрудник, Институт микробиологии АН РУз, г. Ташкент, Узбекистан, roxila14@mail.ru
Хегай Татьяна Брониславовна – сотрудник, Институт микробиологии АН РУз, г. Ташкент, Узбекистан, tt75@bk.ru
Эргашев Рустамбек Бахтиер угли – сотрудник, Институт микробиологии АН РУз, г. Ташкент, Узбекистан, rustambek_5889@mail.ru

Создатель :

Создан : 28 October 2025